کمیسیون اروپا قصد دارد ظرف پنج تا هفت سال آینده ظرفیت مراکز داده اتحادیه اروپا را سه برابر کند. این توسعه نیازمند حدود ۲۰۰ میلیارد یورو سرمایهگذاری عمدتاً خصوصی است و ظرفیت کل برق مصرفی را از حدود ۱۲ گیگاوات به بیش از ۲۷ گیگاوات افزایش خواهد داد. این طرح جسورانه، پرهزینه و به طور فزایندهای در میان مردمی که مجبورند در نزدیکی این سختافزارهای پر سر و صدا زندگی کنند، محبوبیت خود را از دست داده است.
بروکسل از طریق قانون پیشنهادی توسعه ابری و هوش مصنوعی (CADA) و طرح اقدام گستردهتر قاره هوش مصنوعی، شرط بسته است که هزینههای عظیم زیرساختی میتواند شکاف با ایالات متحده و چین را در زمینه هوش مصنوعی پر کند.
مراکز داده اتحادیه اروپا در حال حاضر سالانه حدود ۶۸ تراوات-ساعت برق مصرف میکنند. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰، این رقم به حدود ۱۱۴ تراوات-ساعت افزایش یابد که نشاندهنده جهشی نزدیک به ۶۸ درصد است.
برای درک بهتر، مراکز داده در سال ۲۰۲۴ حدود ۲ تا ۲.۵ درصد از کل مصرف برق اتحادیه اروپا را به خود اختصاص دادهاند. انتظار میرود این سهم با افزایش حجم کاری هوش مصنوعی تا پایان دهه به طور قابل توجهی افزایش یابد.
یک پیشنهاد که در تاریخ ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ ارائه شد، سیستم رتبهبندی شفافیت را برای مراکز داده با ظرفیت بیش از ۵۰۰ کیلووات ایجاد میکند. این چارچوب بهرهوری انرژی، بازیابی گرمای اتلافی و ادغام انرژی پاک را ارزیابی خواهد کرد. بحثها در مورد معیارهای حداقل عملکرد هنوز در جریان است، به این معنی که حتی با شتاب گرفتن توسعه، مقررات حمایتی نهایی نشدهاند.
مخالفت عمومی با ساخت مراکز داده در چندین کشور عضو اتحادیه اروپا تشدید شده است. ایرلند، هلند و فرانسه شاهد افزایش مقاومت جوامع نگران مصرف برق، استفاده از آب و ردپای زیستمحیطی این تأسیسات بودهاند.
ایرلند، نمونهای گویا
ایرلند نمونهای به خصوص گویا است. این کشور به لطف رفتار مالیاتی مطلوب و اتصال فیبر نوری قوی، به یکی از بزرگترین قطبهای مراکز داده در اروپا تبدیل شده است. اما حجم عظیم تأسیسات، شبکه ملی برق را تحت فشار قرار داده و نگرانیهایی را در مورد کمبود برق برای خانهها و مشاغل در حالی که مراکز داده برق شرکتهای فناوری چندملیتی را تأمین میکنند، ایجاد کرده است. جوامع هلندی نیز اعتراضات مشابهی را مطرح کردهاند و به مصرف آب در فرآیندهای خنکسازی و تأثیر بصری بر مناظر روستایی اشاره کردهاند.
تحلیلگران، تأخیر در اتصال به شبکه را یکی از مهمترین موانع دانستهاند. در آلمان، بریتانیا و فرانسه، تأمین اتصال به شبکه برق میتواند سالها طول بکشد، نه ماهها.
انگیزه استراتژیک پشت CADA
انگیزه استراتژیک پشت CADA پنهان نیست. اروپا در حال حاضر به شدت به ارائهدهندگان ابری خارج از اتحادیه اروپا، عمدتاً ارائهدهندگان بزرگ آمریکایی مانند Amazon Web Services، Microsoft Azure و Google Cloud وابسته است. بروکسل این وابستگی را هم از نظر حریم خصوصی دادهها و هم از نظر رقابت صنعتی در هوش مصنوعی، یک آسیبپذیری میبیند.
مقررات بازیابی گرمای اتلافی در سیستم رتبهبندی پیشنهادی، تلاشی برای حل این مشکل است. مراکز داده مقادیر عظیمی گرما تولید میکنند و هدایت این انرژی حرارتی به شبکههای گرمایش منطقهای میتواند بخشی از هزینههای زیستمحیطی را جبران کند. چندین پروژه آزمایشی در سراسر اسکاندیناوی نشان دادهاند که این مفهوم از نظر فنی کار میکند، اگرچه مقیاسپذیری آن همچنان یک چالش است.
رقم سرمایهگذاری ۲۰۰ میلیارد یورویی نشان میدهد که بروکسل انتظار دارد بخش خصوصی بخش عمدهای از بار مالی را بر عهده بگیرد. ارائهدهندگان بزرگ، ارائهدهندگان هممکانی (colocation) و صندوقهای ثروت دولتی، منابع احتمالی سرمایه هستند. اینکه آیا این پول واقعاً جریان خواهد یافت، به این بستگی دارد که آیا اتحادیه اروپا میتواند مشکلات صدور مجوز و دسترسی به شبکه را که سالها پروژهها را متوقف کرده است، حل کند.
