صعود صرافی‌های غیرمتمرکز: کارایی بیشتر، هزینه کمتر
گای یانگ، بنیانگذار Ethena Labs، دلیل اصلی پیشی گرفتن صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) از رقبای متمرکز خود را در کارایی بیشتر آن‌ها در انجام معاملات می‌داند.
یانگ در مصاحبه‌ای در پادکست Hivemind متعلق به Delphi Digital در اکتبر ۲۰۲۶، به مزایای ساختاری DEXها نسبت به صرافی‌های متمرکز (CEX) اشاره کرد. استدلال او بر سه محور اصلی استوار بود: اجرای معاملات، نگهداری دارایی‌ها و جنبه‌های اقتصادی. به گفته وی، DEXها قادرند معاملات را بهتر اجرا کنند، روش‌های نوینی برای نگهداری دارایی‌ها ارائه دهند و ساختار هزینه‌ای بهینه‌تری داشته باشند.
نکته قابل توجه در مورد نگهداری دارایی‌ها است. در صرافی‌های متمرکز، کاربران دارایی‌های خود را به پلتفرم واگذار می‌کنند و این پلتفرم است که آن‌ها را در دفاتر خود نگهداری می‌کند. اما در DEXها، معاملات از طریق قراردادهای هوشمند تسویه می‌شوند و کاربران تا زمان انجام مبادله، کنترل کامل وجوه خود را حفظ می‌کنند.
این بحث در پادکست همچنین به دلایل جذابیت DEXها برای توسعه‌دهندگان پرداخت. قابلیت ترکیب‌پذیری (Composability)، نوآوری بدون نیاز به مجوز و هزینه‌های عملیاتی پایین‌تر به عنوان نقاط تمایز کلیدی مطرح شدند. در مقابل، CEXها مجبورند ظرفیت مازاد را مدیریت کرده و تعهدات نگهداری متمرکز را بر عهده بگیرند.
قابلیت ترکیب‌پذیری به این معناست که پروتکل‌ها می‌توانند مانند قطعات لگو به یکدیگر متصل شوند. یک اپلیکیشن وام‌دهی می‌تواند بدون نیاز به کسب اجازه از کسی، از نقدینگی یک DEX استفاده کند. در حالی که پلتفرم‌های متمرکز ذاتاً به صورت باغ‌های محصور طراحی شده‌اند.
سهم بازار رو به رشد DEXها
در ماه مه ۲۰۲۵، صرافی‌های غیرمتمرکز سهم بی‌سابقه‌ای معادل ۲۵ درصد از حجم معاملات اسپات جهانی را به خود اختصاص دادند. این رقم به معنای بیش از ۴۱۰ میلیارد دلار معامله‌ای بود که در یک ماه از طریق پلتفرم‌های آن‌چین انجام شده است.
در طول سال ۲۰۲۶، نسبت معاملات DEX به CEX نوسان داشت اما همچنان در سطوح بالایی باقی ماند. در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶، نسبت معاملات ۱۰ DEX برتر به CEXها حدود ۲۳.۵ درصد بود.
حجم معاملات پرپچوال (Perpetual) در DEXها در اوایل سال ۲۰۲۴ حدود ۲ درصد بود، اما تا سال ۲۰۲۶ این سهم از ۱۰ درصد فراتر رفت.
میم‌کوین‌ها نقش مهمی ایفا کردند. بسیاری از این توکن‌ها مدت‌ها قبل از لیست شدن در صرافی‌های متمرکز، به صورت آن‌چین راه‌اندازی می‌شوند و این امر معامله‌گران مشتاق را مجبور می‌کند به سمت پلتفرم‌هایی بروند که فعالیت در آن‌ها جریان دارد.
استفاده از کیف پول‌ها نیز آسان‌تر شده و موانع ورود را کاهش داده است. همچنین، تمایل گسترده‌تری برای کاهش اتکا به واسطه‌های مبتنی بر اعتماد وجود دارد.
فعالیت‌های آن‌چین در شبکه‌هایی مانند Solana، Base و Robinhood Chain نیز به این روند دامن زد. هر یک از این شبکه‌ها مکان‌های ارزان و سریعی را برای مبادله توکن‌ها بدون نیاز به دسترسی به دفتر سفارشات متمرکز در اختیار معامله‌گران قرار داده‌اند.
نقش Ethena و USDe
گای یانگ در این زمینه یک ناظر بی‌طرف نیست. محصول اصلی Ethena، دلار مصنوعی USDe، به دسترسی به پلتفرم‌های معاملاتی عمیق وابسته است.
USDe ارزش خود را از طریق پوشش ریسک دلتا-خنثی (delta-neutral hedging) حفظ می‌کند. Ethena دارایی‌های رمزارزی را نگهداری کرده و همزمان موقعیت‌های فروش (short) متقابل اتخاذ می‌کند، به طوری که سود و زیان یک طرف، طرف دیگر را خنثی می‌کند. برای اجرای این استراتژی، Ethena هم از پلتفرم‌های DEX و هم CEX استفاده می‌کند.
عرضه USDe در سال ۲۰۲۵ به اوج خود نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار رسید و سپس در اواخر سپتامبر یا اوایل اکتبر ۲۰۲۶ به حدود ۴.۹ میلیارد دلار کاهش یافت.
