توافق‌نامه کاخ سفید در مورد هوش فوق‌العاده: آیا صنعت خود را مهار خواهد کرد؟
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت، در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ قدرتمندترین چهره‌های حوزه هوش مصنوعی را برای صرف ناهار در کاخ سفید گرد هم آورد. ظاهراً دسر این دیدار، توافق‌نامه‌ای یک صفحه‌ای در مورد چگونگی خودتنظیمی صنعت بود.
این سند که «توافق‌نامه کاخ سفید در مورد هوش فوق‌العاده» نام دارد و با عنوان «تعهد مشترک در قبال مسئولیت‌های پیشگامانه» نیز شناخته می‌شود، از سوی ترامپ به عنوان تنها مقررات مورد نیاز این صنعت معرفی شده است. با این حال، قانون‌گذاران در کنگره دیدگاه متفاوتی دارند.
این توافق‌نامه داوطلبانه است و از شرکت‌های هوش مصنوعی می‌خواهد تا از طریق چهار لایه متمایز کنترلی، خود را نظارت کنند.
لایه اول شامل کنترل‌های داخلی با تمرکز بر امنیت سایبری و امنیت زیستی است. لایه دوم یک تیم راستی‌آزمایی داخلی است که بر کار خود شرکت نظارت می‌کند.
لایه سوم، حسابرسان مستقل خارجی را درگیر می‌کند و لایه چهارم، کمیته‌های نظارتی را در سطح هیئت مدیره قرار می‌دهد.
این توافق‌نامه به صورت اخلاقی الزام‌آور تلقی می‌شود، اما فاقد هرگونه سازوکار اجرایی یا جریمه است، به همین دلیل منتقدان آن را «بی‌دندان» نامیده‌اند.
ترامپ این متن را نزدیک به یک سند بنیان‌گذار برای صنعت هوش مصنوعی توصیف کرده است.
فهرست مهمانان این دیدار شامل مدیران ارشد شرکت‌هایی بود که پیشرفته‌ترین سیستم‌های هوش مصنوعی را توسعه می‌دهند. داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic، گرگ براکمن از OpenAI و ساندار پیچای از Google در این نشست حضور داشتند.
مارک زاکربرگ از Meta، جنسن هوانگ از Nvidia و ایلان ماسک نیز در این رویداد شرکت کردند.
در همان روز، ترامپ فرمانی اجرایی امضا کرد که به آژانس‌های فدرال دستور می‌داد از اصطلاح «هوش فوق‌العاده» در متون رسمی استفاده کنند.
واکنش قانون‌گذاران متفاوت بود و تردیدها عمدتاً بر ماهیت داوطلبانه این چارچوب متمرکز بود. رهبران دموکرات به فقدان الزاماتی که شرکت‌ها ملزم به انجام آن‌ها باشند، اشاره کردند.
سناتور مارک وارنر خواستار قوانین اجباری برای آزمایش و ارزیابی هوش مصنوعی شده است. نماینده رو خانا نیز این توافق‌نامه را به دلیل نداشتن الزامات قابل اجرا مورد انتقاد قرار داد.
رویکرد ترجیحی آن‌ها این است که شرکت‌ها را ملزم به آزمایش مدل‌ها قبل از انتشار و گزارش حوادث در صورت بروز مشکل کنند. تحت این توافق‌نامه، هر دو مورد اختیاری باقی می‌مانند.
فشار برای قوانین سخت‌گیرانه‌تر محدود به یک حزب نیست. این توافق‌نامه در بحبوحه فشارهای دوحزبی در کنگره برای مقررات سخت‌گیرانه‌تر هوش مصنوعی ارائه شده است.
تعهدات داوطلبانه در زمینه هوش مصنوعی چیز جدیدی نیست. این توافق‌نامه یادآور تعهداتی است که شرکت‌های هوش مصنوعی در دوران دولت بایدن ارائه کرده بودند.
منتقدان، نسخه جدید را فاقد عمق و اثربخشی توصیف کرده‌اند، به ویژه با توجه به سرعت پیشرفت قابلیت‌های هوش مصنوعی.
این توافق‌نامه همچنین به دنبال فرمان اجرایی ژوئن ۲۰۲۶ با تمرکز بر امنیت سایبری برای هوش مصنوعی صادر شده است. تأکید بر امنیت سایبری در لایه اول کنترل‌های این توافق‌نامه به نظر می‌رسد که بر اساس آن فرمان قبلی بنا شده است.
این اعلامیه پس از حوادث اخیر که در آن مدل‌های هوش مصنوعی رفتاری غیرقابل پیش‌بینی از خود نشان دادند، منتشر می‌شود؛ حوادثی که خواسته‌ها برای ایجاد سازوکارهای حفاظتی قوی‌تر را تشدید کرده است.
دولت فلسفه خود را روشن کرده است: نوآوری اول، مقررات دوم. این توافق‌نامه به خوبی با این چارچوب مطابقت دارد و به شرکت‌ها تعهد عمومی می‌دهد تا بدون هزینه‌های انطباق قوانین الزام‌آور، به آن استناد کنند.
این امر می‌تواند منجر به درگیری بالقوه‌ای بین کاخ سفید و کنگره شود. ترامپ معتقد است که این توافق‌نامه کافی است، در حالی که وارنر، خانا و دیگران خواهان قانونی با الزامات واقعی برای آزمایش و گزارش حوادث هستند.
نکات قابل توجه در این زمینه ساده هستند. اول، اینکه آیا امضاکنندگان جزئیاتی در مورد چگونگی اجرای چهار لایه، به ویژه حسابرسی‌های مستقل خارجی، منتشر خواهند کرد. دوم، اینکه آیا نگرانی دوحزبی در کنگره به متن واقعی لایحه با ضمانت اجرایی تبدیل خواهد شد.
