بنیاد اتریوم zkAPI را روی شبکه اصلی اتریوم راه‌اندازی کرد؛ سیستمی که به گفته این بنیاد، به افراد امکان می‌دهد برای خدمات هوش مصنوعی هزینه پرداخت کنند بدون آنکه هویتشان با پرسش‌هایشان گره بخورد.
حریم خصوصی در هوش مصنوعی
بنیاد اتریوم در این باره استدلال کرده است: «پرسش‌ها شخصی هستند. افراد درباره سلامت، امور مالی و تردیدهای خود از مدل‌های هوش مصنوعی می‌پرسند. در مدل فعلی، استفاده از هوش مصنوعی به معنای ارائه رونوشت کاملی از افکار شما به هر کسی است که رابطه صورتحساب را در دست دارد.»
این بنیاد ادامه داد: «zkAPI پرداخت را از هویت جدا می‌کند. شما اعتبار (ETH، USDC و غیره) را در یک قرارداد خزانه در اتریوم، که یک تراکنش معمولی است، واریز می‌کنید. از آن پس، موجودی شما به عنوان یک یادداشت خصوصی وجود دارد: پول دیجیتالی که فقط شما می‌توانید خرج کنید و هیچ‌کس نمی‌تواند آن را به واریز اولیه ردیابی کند.»
این سیستم با پروژه Open Anonymity (OA) ساخته شده است. همراه با راه‌اندازی zkAPI، OA Chat نیز معرفی شده است؛ یک چت‌بات خصوصی مبتنی بر مرورگر که نیازی به نصب ندارد و کد آن در GitHub به صورت متن‌باز منتشر شده است.
نگرانی‌ها درباره حریم خصوصی در فضای هوش مصنوعی امری انتزاعی نیست. در ماه مه ۲۰۲۵، یک دادگاه فدرال در دعوای حقوقی مربوط به حق نشر که توسط نیویورک تایمز و سایر ناشران مطرح شد، دستور داد که OpenAI سوابق خروجی خود، از جمله چت‌هایی که کاربران حذف کرده بودند، را حفظ کند.
نحوه عملکرد zkAPI
با این پیاده‌سازی، هر بار که می‌خواهید از هوش مصنوعی سؤالی بپرسید، نرم‌افزاری روی دستگاه شما یک اثبات دانش صفر (zero-knowledge proof) ایجاد می‌کند؛ یک رسید ریاضی که یک واقعیت را بدون نمایش جزئیات پشت آن اثبات می‌کند. این اثبات نشان می‌دهد که شما بودجه کافی دارید و قبلاً آن را خرج نکرده‌اید.
سرور این اثبات را بررسی کرده و یک کلید API موقت برمی‌گرداند که اساساً یک رمز عبور است و به نرم‌افزار اجازه می‌دهد با سرویس هوش مصنوعی ارتباط برقرار کند. این کلید به یک مبلغ دلاری محدود شده و فقط در حافظه دستگاه شما وجود دارد.
سپس درخواست‌های شما با این کلید و هیچ اطلاعات دیگری به ارائه‌دهنده هوش مصنوعی ارسال می‌شود. نه نامی و نه جزئیات پرداختی.
هنگامی که کلید منقضی می‌شود، ارائه‌دهنده یک رسید استفاده امضا شده صادر می‌کند و شما به اندازه آنچه واقعاً استفاده کرده‌اید، نه سقف تعیین شده، هزینه پرداخت می‌کنید. ارائه‌دهنده می‌بیند که شما چه پرسیده‌اید و لایه پرداخت می‌بیند که چقدر هزینه کرده‌اید، و هیچ‌کدام نمی‌توانند این دو را به هم مرتبط کنند.
مستندات پروژه، کلیدهای کوتاه‌مدت را که با OpenRouter کار می‌کنند، شرح می‌دهد؛ سرویسی که از طریق یک اتصال به صدها مدل هوش مصنوعی دسترسی می‌دهد. هر برنامه‌ای که از فرمت OpenAI پشتیبانی کند، می‌تواند با اشاره به یک آدرس محلی، متصل شود.
این ایده از پیشنهادی سرچشمه می‌گیرد که داویده کراپیس و ویتالیک بوترین در فوریه در Ethereum Research منتشر کردند. کراپیس رهبری تیم هوش مصنوعی بنیاد اتریوم را بر عهده دارد که هدف آن تبدیل اتریوم به لایه ترجیحی تسویه و هماهنگی برای هوش مصنوعی است.
او قبلاً اتریوم را به عنوان زیرساخت برای عامل‌های نرم‌افزاری معرفی کرده بود. در اوت ۲۰۲۵، کراپیس و مارکو د روسی استاندارد ERC-8004 را پیشنهاد کردند؛ یک مجموعه قوانین مشترک که به عامل‌های هوش مصنوعی مستقل اجازه می‌دهد یکدیگر را پیدا کرده، هویت را تأیید و تراکنش انجام دهند. کراپیس پیش‌بینی کرده بود که بیشتر ترافیک اتریوم ظرف سه تا پنج سال آینده از سوی ماشین‌ها خواهد بود.
بوترین نیز همین مسیر را دنبال کرده است. در ۱۰ فوریه، او نقشه‌ای راه اتریوم و هوش مصنوعی را ترسیم کرده بود که شامل پرداخت‌های دانش صفر برای استفاده خصوصی از API می‌شد.
در آوریل، او مسیر دیگری را نشان داد: اجرای یک مدل متن‌باز به صورت محلی روی کارت گرافیک Nvidia 5090 خود، به جای ارسال اطلاعات زندگی خود به سرویس‌های ابری. مدل‌های محلی داده‌های شما را در خانه نگه می‌دارند. zkAPI موردی را پوشش می‌دهد که در آن پرسش‌های شما همچنان به سرورهای شخص دیگری ارسال می‌شوند.
بر اساس این پست، همین زیرساخت می‌تواند سایر خدمات مبتنی بر مصرف را نیز پوشش دهد: پرس‌وجوهای داده بلاک‌چین، تولید تصویر و ویدئو، VPNها و پرداخت بین ماشین‌ها. ارائه‌دهندگان برای ادغام مستقیم، باید به جای کلید API، یک اثبات را بپذیرند و رسیدهای استفاده امضا شده را تسویه کنند.
مخزن کد این پروتکل را آزمایشی توصیف کرده و حسابرسی رسمی را ذکر نکرده است.
