ارتقای شبکه اتریوم که مهمترین در سالهای اخیر محسوب میشود، اکنون نزدیک به دوازده ماه بدون حادثه بزرگی در حال اجرا است. پروتکل PeerDAS که به اعتبارسنجها اجازه میدهد در دسترس بودن دادهها را بدون دانلود کامل بلاکها تأیید کنند، در برابر افزایش مداوم ظرفیت “بلااب” (blob) و کاهش چشمگیر هزینههای تراکنش در لایه ۲ مقاومت کرده است.
هر گره (node) تنها نیاز دارد حدود یکهشتم دادههای گسترشیافته را بررسی کند تا از وجود مجموعه کامل دادهها اطمینان حاصل کند. اگر تعداد کافی از نمونههای انتخابشده بهصورت تصادفی سالم بازگردند، شبکه به اجماع میرسد که دادهها در دسترس هستند، حتی اگر هیچ شرکتکنندهای تمام آنها را در اختیار نداشته باشد.
سازوکار فنی زیربنایی شامل کدگذاری پاکسازی (erasure coding) مشابه با Reed-Solomon است. دادههای بلااب گسترشیافته به ۱۲۸ ستون تقسیم میشوند که سپس از طریق شبکههای فرعی “گوسیپ” (gossip subnets) در سراسر شبکه توزیع میگردند. هر گره به زیرمجموعهای متشکل از حدود هشت ستون مشترک میشود، که این امر بار کاری را به اندازهای سبک میکند که اعتبارسنجها برای مشارکت نیازی به ارتقای سختافزار خود ندارند.
نام رسمی این ارتقا EIP-7594 است و به عنوان ویژگی اصلی هارد فورک Fusaka در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد.
پیش از فعالسازی در شبکه اصلی (mainnet)، جامعه توسعهدهندگان اتریوم آزمایشهای گستردهای را بر روی صدها گره در یک شبکه آزمایشی اختصاصی (devnet) انجام داد.
در زمان راهاندازی، هدف بین شش تا نه بلااب در هر بلاک بود. تا تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۲۵، شش روز پس از ارتقای Fusaka، این هدف به ۱۰ بلااب افزایش یافت. کمتر از یک ماه بعد، در تاریخ ۷ ژانویه ۲۰۲۶، به ۱۴ بلااب رسید.
تأثیر بر هزینهها چشمگیر بوده است. در هفتههای قبل از فعالسازی PeerDAS، کاربران لایه ۲ بین ۰.۲۰ تا ۰.۵۰ دلار برای هر تراکنش پرداخت میکردند. تا فصل اول سال ۲۰۲۶، این هزینهها به محدودهای بین ۰.۰۰۵ تا ۰.۰۲ دلار کاهش یافت. این کاهش بیش از ۹۵ درصد در عرض چند ماه است.
این کاهش صرفاً تابعی از PeerDAS نیست. ارتقای قبلی اتریوم، EIP-4844، که تراکنشهای حامل بلااب را در اوایل سال ۲۰۲۴ معرفی کرد، هزینههای بلااب را از هزینههای گس (gas) اجرایی جدا کرده بود. PeerDAS این پایه را با اجازه دادن به جریان دادههای بلااب بسیار بیشتر در شبکه، بدون افزایش متناسب بار بر اعتبارسنجهای فردی، گسترش میدهد.
از آنجایی که هیچ گرهای ملزم به دانلود یا ذخیره مجموعه کامل دادههای بلااب نیست، این پروتکل به آنچه محققان “اجماع در دسترس بودن داده غیرمتمرکز” مینامند، دست مییابد. یک اعتبارسنج که بر روی سختافزار مصرفی معمولی اجرا میشود، میتواند با نمونهبرداری تنها از زیرمجموعه ستون اختصاصیافته خود و اتکا به درخواستهای همتا برای بازسازی موارد گمشده، بهطور کامل در تأیید در دسترس بودن دادهها مشارکت کند.
ویتالیک بوترین این پروتکل را پیشرفتی معنادار در مقیاسپذیری بلاکچین توصیف کرده است. محققانی که نامشان بیشترین ارتباط را با این کار دارد، از جمله دنی رایان (Danny Ryan) و دانکراد فایست (Dankrad Feist)، سالها بر روی مبانی نظری کار کردند تا اینکه پیادهسازی شکل گرفت. پیشنهاد اصلی فایست برای “دَنکشاردینگ” (danksharding) معماری بزرگتری است که PeerDAS فاز اولیه آن را نشان میدهد.
دَنکشاردینگ کامل، ظرفیت بلااب را به مراتب بالاتر خواهد برد و بهطور بالقوه هزاران بلااب در هر بلاک را امکانپذیر میسازد.
پیشرفت از ۶ به ۱۴ بلااب در حدود پنج هفته در اواخر سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که جامعه توسعهدهندگان اتریوم پس از ایجاد یک پایه پایدار، از حرکت سریع راحت است.
