استکس (Stacks) راهکاری برای کسب سود از بیتکوین بدون واگذاری کلیدهای خصوصی به نهادهای مالی ارائه کرده است. اوراق قرضه پیدایش (Genesis Bond) این شبکه در تاریخ ۱۰ سپتامبر، همزمان با بلاک ۹۶۶,۳۵۰ بیتکوین، راهاندازی شد و چهار نهاد شرکتکننده، مجموعاً حدود ۲۵۰ بیتکوین را در این برنامه قفل کردند.
جزئیات برنامه اوراق قرضه پیدایش
شرکتهای ۲۱Shares، HashKey Cloud، UTXO Management و Sypher Capital، بیتکوین خود را از طریق یک دوره تعهد شش ماهه استیکینگ میکنند که هدف آن دستیابی به بازده سالانه حدود ۳ درصد است و این سود به صورت هفتگی به شکل بیتکوین پرداخت میشود. این سود از طریق وامدهی یا بازتعهددهی حاصل نمیشود، بلکه از سوی ماینرهای استکس از طریق مکانیزم انتقال اثبات (Proof-of-Transfer) شبکه تامین میگردد.
شرکتکنندگان، بیتکوین خود را مستقیماً بر روی لایه ۱ بیتکوین و با استفاده از اسکریپت قفل زمانی (timelock script) قفل میکنند. این بدان معناست که کوینها هرگز از زنجیره اصلی خارج نمیشوند.
در کنار بیتکوین قفل شده، شرکتکنندگان موقعیتی در توکن بومی استکس، یعنی STX، به ارزش تقریبی ۵ درصد از ارزش دارایی بیتکوین خود حفظ میکنند. این توکن STX در شبکه استکس نگهداری میشود. ترکیب بیتکوین قفل شده در لایه ۱ و STX در استکس، آنچه را که پروتکل “اوراق قرضه پروتکلی” (protocol bond) مینامد، ایجاد میکند.
منبع سود و مکانیزم انتقال اثبات
سود از سوی ماینرهای استکس که بیتکوین را به عنوان بخشی از مکانیزم اجماع انتقال اثبات (PoX) متعهد میکنند، جریان مییابد. ماینرها در استکس اساساً برای استخراج بلاکهای STX بیتکوین پرداخت میکنند و این بیتکوین به استیککنندگان بازتوزیع میشود. از زمان راهاندازی PoX در ژانویه ۲۰۲۱، این مکانیزم بیش از ۴۲۰۰ بیتکوین را به شرکتکنندگان توزیع کرده است که با قیمتهای تاریخی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار ارزشگذاری شده است.
بازگشت دارایی و امنیت
در پایان دوره شش ماهه، شرکتکنندگان مالکیت کامل بیتکوین قفل شده خود را بازیابی میکنند. هیچگونه پل (bridge)، توکن بستهبندی شده (wrapped token) یا متولی شخص ثالثی بین نهاد و بیتکوین آن وجود ندارد.
Sypher Capital از طریق مسیری کمی متفاوت، با استفاده از زیرساخت استیکینگ تجمیعی StackingDAO، در این برنامه شرکت کرد. سه نهاد دیگر مستقیماً اوراق قرضه را خریداری کردند.
UTXO Management در تاریخ ۲۸ می به عنوان اولین نهاد شرکتکننده در استیکینگ استکس، نقشی اثبات مفهومی برای اوراق قرضه پیدایش ایفا کرد. پیش از این در سال ۲۰۲۶، استکس پشتیبانی از نگهداری دارایی توسط Fireblocks را ادغام کرده بود. مهمترین پیشنیاز فنی، هارد فورک PoX-5 بود که حدود ۲۹ تا ۳۰ جولای فعال شد. این ارتقاء، مکانیزمهای خاص اوراق قرضه و توزیع سود را که اوراق قرضه پیدایش بر آنها متکی است، فعال کرد.
ریسکهای احتمالی
الزام به نگهداری ۵ درصد STX، مواجهه با دارایی دوم را معرفی میکند. اگر ارزش STX در طول دوره تعهد به طور قابل توجهی کاهش یابد، بازده مؤثر اندازهگیری شده بر حسب دلار ممکن است حتی در صورت تحقق سود بیتکوین، کاهش یابد.
چشمانداز آینده
یک دوره تعهد دوم برای اوایل اکتبر ۲۰۲۶ با ظرفیت گستردهتر برنامهریزی شده است. نقشه راه بلندمدت به سمت یک مدل بدون نیاز به مجوز اشاره دارد که در آن هر نهاد و در نهایت هر دارنده میتواند بدون نیاز به عضویت در یک گروه منتخب، شرکت کند.
